Verandermanagement in de zorg
De ideeën en tips van Elsbeth Reitsma over het vorm geven van veranderingen in de gezondheidszorg
Vorige week was er, vanuit het project ROM ggz, een informatiebijeenkomst voor cliënten(vertegenwoordigers) over Routine Outcome Monitoring (ROM). Het was een bijeenkomst waarin kritische vragen werden gesteld over hoe de vragenlijsten worden gemaakt. Hoe het cliëntenperspectief daarin wordt meegenomen. Hoe de uitkomsten van de vragenlijsten worden besproken. Hoe ROM een plek heeft in de behandelplannen. En ook: hoe familie en verwanten bij ROM zijn betrokken. Allemaal zinnige kwesties waarover soms een expliciet antwoord is te geven en soms (nog) niet. De vraag over de betrokkenheid van de familie bracht me even terug naar 1982, naar mijn eigen ervaringen als zorgverlener.
Als jonge, fris-en-fruitige fysiotherapeut in gehandicaptenzorg was ik contactpersoon voor een groep waar jonge kinderen met een verstandelijke beperking woonden. De meeste kinderen behandelde ik vanwege hun ernstige spasticiteit. De opgave was de kinderen de mogelijkheid te geven uit hun spastische patroon te komen om vervolgens meer te kunnen bewegen.
In die tijd vond een innovatie plaats: zachte matrasjes, op maat gegoten, waardoor het kind een deel van de nacht en soms dag uit het spastische patroon lag en meer ontspannen was. Voor begeleiders en familieleden was het vooral wennen dat het kind in die houding ook op bepaalde punten vast lag. In de huidige tijd zou je dat een vrijheidsbeperkende maatregel noemen en hiervoor in het kader van de WGBO toestemming moeten vragen.
Ik kan me achteraf dan ook voorstellen dat de moeder van een jongetje van 8 zich wezenloos schrok, toen ze over mijn goedbedoelde maar ook wel rigoureuze plannen hoorde. Ik stond daar in die tijd niet zo bij stil. Ik was opgeleid vanuit het perspectief dat ik aan moest geven wat goed was. Dat de moeder dit anders zag, verbaasde me hogelijk. Totdat ik met haar in gesprek kwam en zij mij haarfijn wist te vertellen dat het om háár zoon ging en dat zij wilde opkomen voor háár zoon. Ze hadden samen nogal wat (para)medisch leed achter de rug. Dat moest voorkomen worden.
Dit moment met moeder en zoon zal ik nooit vergeten. In het eerste jaar van mijn beroepsuitoefening werd ik uit mijn ‘peut-knows-best’ comfortzone geschud. Ik ben moeder en zoon daar nog dankbaar voor. Het was deze ervaring die me gister deed beseffen, hoe moeizaam de ontwikkeling van familieparticipatie gaat. We zijn bijna dertig jaar verder en Vilans organiseert maar liefst 5 cursussen over ‘Het zit in de familie’. Onderwerpen zijn ondermeer: ‘gespreksvoering met familieleden’ en ‘het invoeren van familieparticipatie’. Wat zit hierover in de opleiding van zorgverleners, vraag ik me af, als ik dit lees.
Mooi vind ik de doelstellingen en uitgangspunten die Planetree over het contact met naastbetrokkenen hanteert. Iedere zorginstelling zou hard aan deze doelstellingen moeten werken:
- Verwanten en ook degenen die door de cliënt als verwanten worden beschouwd, weten dat zij gewaardeerde leden zijn van het team dat zorgt voor de cliënt en dat zij welkom zijn bij de cliënt wanneer deze dit wenst.
- Medewerkers informeren en communiceren met verwanten van de cliënt zodat de verwanten de cliënt optimaal kunnen ondersteunen.
- Medewerkers moedigen verwanten aan, in overleg met de cliënt, deel te nemen in de emotionele en geestelijke ondersteuning van de cliënt en, indien gewenst, tijdens de lichamelijke zorg en behandeling.
- Zorgverleners hebben oog voor de belasting van verwanten als gevolg van ziekte / beperkingen van de cliënt.
Jul 11
Metaforen en verhalen in het advieswerk
geplaatst om 13:05 in categorie Management Consulting, Verandermanagement
Bert van Marwijk, coach van het Nederlands elftal, herhaalt het met regelmaat tijdens interviews: ‘twee jaar geleden heb ik tegen het team gezegd dat we een missie hebben’. Ik moest aan deze uitspraak denken, nadat we het bij C3 over het gebruik van metaforen en voorbeelden in adviestrajecten hebben gehad. In het uitvoeren van opdrachten ben je vaak bezig met het zoeken naar taal waarmee je duidelijk kunt maken wat de kern van een probleem is of wat belangrijk is en waarom. Lees meer »
Gister is in Hoevelaken intensief over ROM ggz gesproken. ROM staat voor routine outcome measurement: het routinematig meten van het klachtenbeloop, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven van cliënten. In Hoevelaken waren behandelaren en begeleiders, bestuurders en managers, onderzoekers en projectleiders/staf op uitnodiging van GGZ Nederland bijeen, om vanuit ieders perspectief de meningen en ervaringen over ROM uit te wisselen. Lees meer »
Ieder heeft in zijn werk wel ervaringen die je bij blijven omdat ze zo betekenisvol zijn geweest. Vaak blijkt achteraf pas hoe betekenisvol. Afgelopen vrijdag zaten mijn collega’s Harco, Geke en ik bij elkaar. Geke is net C3-er geworden en het is een goed gebruik dat er nadere kennismakingsgesprekken volgen. Dit keer met z’n drieën. We spraken over onze ervaringen en hoe die ons hebben gevormd tot wat we zijn. Lees meer »
May 26
15 tips om de implementatie van ROM ggz te bevorderen
geplaatst om 12:00 in categorie Verandermanagement
Eind april hebben ROM-projectleiders en andere betrokkenen bij de invoering van ROM in hun GGZ-organisatie de krachten gebundeld. Zij hebben ervaringen en tips uitgewisseld die de invoering en het gebruik van ROM bevorderen. Als deelprojectleider bevordering implementatie van GGZ Nederland heb ik veel bewondering voor de expertise en de grote betrokkenheid van deze implementeerders van ROM. Tijdens de bijeenkomst in april is hard gewerkt aan het formuleren van do’s en don’ts. Het is niet mogelijk om alle oogst in een weblog weer te geven. Daarom hierbij een top 15 – met dank aan de 63 deelnemers en aan de leden van de werkgroep bevordering implementatie die het proces hebben gefaciliteerd om tot tips te komen. Lees meer »
Voor GGZ Nederland ben ik op dit moment betrokken bij de ROM. ROM staat voor routine outcome measurement. Als je als cliënt in de in de geestelijke gezondheidszorg gevraagd wordt om, al dan niet met een zorgverlener, één of meer vragenlijsten over jouw problemen in te vullen, dan gaat dat over de ROM. ROM is meten maar ook volgen (monitoring). Want ROM is bedoeld als hulpmiddel om de voortgang van de behandeling of begeleiding te kunnen volgen: gaat het beter, slechter, hetzelfde? Voor de zorgverleners is ROM een aanvulling op hun klinische blik en ze kunnen ervan leren. Voor de cliënt is ROM een objectivering – naast hun eigen waarneming – van het verloop van de behandeling. Lees meer »
Vandaag las ik in Skipr Daily dat het Nederland Huisartsen Genootschap (NHG) de demissionair minister heeft laten weten, de medewerking aan nieuwe zorgstandaarden op te schorten. Ik kan me daar wat bij voorstellen. De nieuwe multidisciplinaire zorgstandaarden over bijvoorbeeld COPD en diabetes gaan niet alleen over de inhoud van zorg. Ze hebben met name consequenties voor de organisatie en financiering van de zorg. En dan moet je als professionals en als belangenorganisatie op je hoede zijn.
Lees meer »
Apr 3
Als veranderen afbouwen betekent
geplaatst om 14:54 in categorie Management Consulting, Verandermanagement
Het uitbreiden van organisaties en organisatieonderdelen kost zweetdruppeltjes maar het afbouwen ook. Twee weken geleden kwam ik op verzoek van een team projectmanagers in de logistiek & transport een uurtje over verandermanagement praten. Wat is nou een uurtje zou je zeggen, over een onderwerp waar boeken vol over zijn geschreven. Deze projectmanagers wisten echter dat uurtje uitermate efficiënt te gebruiken. Lees meer »
Feb 20
Vijf tips voor een gezond organisatieadviesbureau
geplaatst om 10:38 in categorie Management Consulting
Tom de Haas reageerde op mijn vorige blog. Hij had liever tips gehad dan mijn overpeinzingen over faillissementen, zo intepreteer ik zijn reactie. Daar kan ik me wel wat bij voorstellen. Overpeinzen is zoeken, wikken en wegen in plaats van het bieden van concrete do’s en don’ts. Toch denk ik dat ik Tom wel ter wille kan zijn, door een aantal overpeinzingen om te zetten in tips voor een gezond adviesbureau. Lees meer »
Feb 17
Over toegevoegde waarde en failliete adviesbureaus
geplaatst om 20:52 in categorie Management Consulting
Afgelopen week kwam het bericht dat Prismant en zijn kompanen surséance van betaling hebben aangevraagd. Een paar maanden eerder is dat Zorgconsult overkomen. Dit zijn nare berichten, die ieder een eigen achtergrond hebben. Maar dit zijn niet alleen problemen van adviesorganisaties in de zorg. Lees meer »