Verandermanagement in de zorg

De ideeën en tips van Elsbeth Reitsma over het vorm geven van veranderingen in de gezondheidszorg

Hoe ga je als zorgorganisatie om met de gemeentelijke politiek en het ambtelijk apparaat? Vele zorgorganisaties proberen zich te verhouden tot de nieuwe realiteit in zorgland: de invloed op de zorgverlening door de gemeenten en het appel om mede invulling geven aan ‘het’ sociale domein. Naast het spel met de gemeenten over het contracteren van concrete, dagelijkse zorgverlening voor burger, cliënt of patiënt, belanden zorgorganisaties ook in situaties waarbij zij onderwerp van gesprek worden in de Raad of het College. Dat levert een commotie op, die je als bestuurder niet voor mogelijk hebt gehouden.

Zo’n moment van commotie was vorige week onderwerp van gesprek tijdens een workshop. Een zorgorganisatie heeft een persbericht laten uitgaan over ontwikkelingen in de zorg. Het persbericht meldt ook dat de financiële situatie van de organisatie gezond is: er is een positief resultaat van een paar procent van de omzet. Vervolgens ontstaat een onverwachte dynamiek met vragen in de Raad en stukken in de krant. De zorgorganisatie heeft winst gemaakt! Geld dat aan de burgers toekomt, blijft bij de zorgorganisatie hangen, aldus een raadslid.

Tijdens de workshop zijn er twee type reacties van deelnemers. Sommige deelnemers typeren de commotie als onwetendheid, waar je vooral je energie niet aan moet besteden. Anderen benadrukken het belang van een goede uitleg om duidelijk te maken wat je doet en onder welke condities. Transparantie en openheid zijn hierbij leidende begrippen en het investeren in goede relaties met gemeenten hoort daar ook bij.

Maar kom je er daarmee? Ik denk dat zorgorganisaties onderschatten dat het onderliggende mechaniek en de mores van zorgorganisaties en gemeenten verder uiteenlopen dan gedacht. Dat zit in het begrip ‘politiek’ – het omgaan met belangen, invloed en positie.

In zorgorganisaties wordt politiek bedreven. Natuurlijk. Wie heeft het voor het zeggen, wie heeft invloed en hoe bereik je die invloed? Dat zijn issues die in iedere zorgorganisatie spelen. De niet-zorgkenners zijn bijvoorbeeld verbaasd als ze merken hoe politiek getint de verhouding tussen de medische staf en de bestuurders van een ziekenhuis is.

politiek

Toch spelen positie, macht en imago in de gemeentelijke wereld een (nog) grotere rol dan in de zorg. Wie invloed heeft, wordt immers een maal per vier jaar bepaald. Die invloedrijke positie moet dan ook ‘te gelde gemaakt worden’. En dat heeft impact op besluitvormingsprocessen. Een besluitvormingsproces in gemeenteland kent in het algemeen een substantieel langere doorlooptijd dan in zorgland. Alle beïnvloeders zullen hun belang in een compromis gevat willen zien. De periode van beïnvloeding is daardoor langdurig. En anders dan in zorgland: een besluit is een besluit. Een wethouder zal niet graag op een besluit terugkomen, want dat betekent gezichtsverlies. Terwijl het blijven schaven aan besluiten gaande de uitvoering in de zorg niet ongebruikelijk is.

Zorgpolitiek en gemeentelijke politiek: two of a kind? Nee, daarvoor zijn de contexten te verschillend. Voor een gezonde relatie met een gemeente (Raad, College, ambtenaren) kan een zorgorganisatie maar beter een aantal aandachtspunten in het vizier houden:

  • Begrijpen en accepteren van het belang van positie, macht en imago in de gemeentelijke context voortkomend uit ons democratische bestel.
  • Beïnvloeden op het juiste moment (voordat het besluit valt) en bij de juiste personen met positie (in de Raad, bij B&W en bij het ambtelijke apparaat).
  • Investeren in de relatie met meer geven dan nemen is niet hetzelfde als bewust het besluitvormingsproces beïnvloeden. Het eerste geeft minder kans op resultaat dan het tweede.
  • Accepteren van het principe ‘besluit is besluit’ waarbij tijdens de uitvoering geen tot nauwelijks wijzigingen zijn aan te brengen. Dus: volgende keer beter.
   

Geen reacties » | Permanente link

Je zal maar als begin vijftiger ernstig hartfalen hebben. De consequenties zijn groot: van de ene op de andere dag ‘ernstig patiënt’. Zowel het universitaire als het perifere ziekenhuis zijn intensief betrokken bij de behandeling. Er worden echt wel hoogstandjes uitgevoerd; ik zie het in familiekring gebeuren. Wat mij echter verbaast is een grote afwezige: de zorgtechnologie die behulpzaam is om zo goed mogelijk de dag door te komen. Houdt je lichaam te veel vocht vast? Dan krijg je automatisch de melding: pilletje erbij. Heb je de lat te hoog gelegd met het dagelijkse wandelingetje? Er gaat een pieper met de mededeling: verlaag je tempo. Maar niets van dit alles. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Mar 28

Fricties tussen mantelzorger en zorgverlener

geplaatst om 18:30 in categorie Verandermanagement

Met de veelzeggende titel ‘Dat is een taak voor de familie’ beschrijft Malou van Hintum in NRC haar belevenissen met de zorgverlening voor haar vader. Van Hintum slaat met de titel de spijker op de kop. Ook in mijn vriendenkring worden mantelzorgers moe van de zorgverleners met de mantra ‘dat doen (of de variant: mogen) wij niet’, veelal gevolgd door ‘dat is een taak voor de familie’. Het lijkt alsof zorgverleners eenzijdig denken op te kunnen leggen wat je als mantelzorger moet doen. Soms tot het amorele toe wanneer je als mantelzorger in de positie wordt gemanoeuvreerd dat je je vader, moeder, zoon of dochter te kort doet als je het opgelegde niet uitvoert. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Het kleurt in downtown Vancouver groen door de koorden van de naambatches van Academy-gangers. ‘Wie zijn die mensen?’, vraagt een meneer naast me op een bankje in de zon, als ik uit de airconditioning gekoelde ruimte wat probeer op te warmen. Ik leg hem uit dat dit jaar meer dan 10.000 wetenschappers en practitioners zijn neergestreken in Vancouver in Canada voor een jaarlijkse conferentie. Zij hebben allen met management in de breedste zin van het woord van doen. Ze komen uit zo’n 90 landen: van A (Argentinië) tot Z (Zambia). Volgens de statistieken zijn er 400 Nederlanders. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Winkelaars bij Ikea kunnen het bord bijna niet missen. Grote tekst, hel verlicht in het duister van de parkeergarage, vrolijke uitstraling: lang leve verandering. In menige zorgorganisatie is verandering een punt van zorg. Zo niet bij Ikea. Ik vind het wel inspirerend, dat bord. Waarom zouden we de verandering van ons interieur met groot enthousiasme begroeten en organisatieverandering met geweeklaag? Wat leert Ikea ons over het sturen van veranderprocessen?

Lang Leve verandering

Vijf voor vier of vijf voor twaalf?
Misschien zit het verschil in het klokje dat op het Ikea-bord is te zien. Het klokje wijst bijna vier uur aan. ‘Het is een paar minuten voor vier’ klinkt heel anders dan ‘het is vijf voor twaalf’. Bij een paar minuten voor vier denk je aan: zullen we kopje thee nemen, of heb je liever koffie? In veranderkundige theorie is ‘urgentiebesef’ het begrip dat bij ‘het is vijf voor twaalf of misschien wel vijf over twaalf’ hoort. Urgentiebesef dient te worden gecreëerd, anders gebeurt er niet veel is de aanname. Een andere, veel gebruikte metafoor is ‘burning platform’. Het moet allemaal heel erg zijn voordat we in beweging, verandering komen. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Feb 24

Moet het adviesvak op de schop?

geplaatst om 11:11 in categorie Management Consulting

Wat zou jij het bestuur van de Orde van organisatiekundigen en –adviseurs (Ooa) adviseren op grond van je proefschrift over organisatieadvieswerk? Die vraag kreeg ik in november tijdens een Ooa-bijeenkomst met collega-adviseurs in Amersfoort. Ik vond dat een mooie en ook best moeilijke vraag. De vraag kwam weer bij me boven toen ik recent op de website van Management & Consulting las: ‘Adviseurs: vind jezelf opnieuw uit of zoek een ander vak’. Het bijbehorende artikel blijkt te zijn gebaseerd op de oproep van Lenette Schuijt om het vak op de schop doen. Dat is niet niks. Moet het vak op de schop? Wat is een wijze koers voor het adviesvak? Lees meer »

   

1 Reactie » | Permanente link

Recent ben ik betrokken geweest bij een ongeval van een kitesurfer. Tijdens een strandwandeling passeerden we twee kitesurfers die hun wonderbaarlijke kapriolen maakten in de onstuimige zee. Maar al snel klopte er iets niet. Wat dat ‘iets’ was, kan ik alleen achteraf reconstrueren. De vlieger van één van acrobaten bleef laag hangen. De ander maakte minder kapriolen. De situatie werd pas duidelijk toen de surfer met zijn maat onder zijn arm zichtbaar en zijn paniek hoorbaar werd. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Feb 4

Leiderschap anno 2015

geplaatst om 17:20 in categorie Verandermanagement

Aanleiding voor deze blog is tweeledig: de emeritaatsrede van André Wierdsma en een vraagstuk dat zich bij een opdrachtgever voor doet.

Om te beginnen bij de opdrachtgever. De setting is een kleine zorgorganisatie met een omzet van minder dan 5 miljoen euro op jaarbasis. De organisatie heeft te kampen met wat ik noem ‘het-tussen-tafellaken-en-servet-syndroom’. Enerzijds de kracht van de flexibiliteit en wendbaarheid van een kleinschalige organisatie. Er is een vrij informele omgangs- en leiderschapsstijl want het leiderschap zit in ieder die zich aan deze organisatie wil en mag verbinden. Anderzijds zijn er de formele vereisten die de buitenwereld oplegt en de noodzaak tot vertaling in interne spelregels en kaders met de daarbij horende control-systemen. Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

‘Maar wordt de cliënt er niet beter van?’. Het woordje ‘maar’ deed me nadenken. Drukte ik me te negatief uit over de stelselherziening, die in de geestelijke gezondheidszorg gaande is? Deze overpeinzing had ik gister tijdens een gesprekje bij GGZ Nederland over de wijzigingen in de rolverdeling tussen vier zorgverleners: de huisarts, de praktijkondersteuner ggz (POH ggz), de behandelaren in de generalistische basis ggz (bggz) en de behandelaren in de specialistische ggz (sggz). Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Bij een van mijn opdrachtgevers is op dit moment ‘de cliënt als partner’ een belangrijk speerpunt van beleid. De cliënt als partner betekent in deze zorgorganisatie ondermeer: ‘de individuele cliënt co-creator laten zijn van zijn eigen zorg’. Co-creatie is op dit moment trendy en wordt enerzijds gezien als de mogelijkheid om de zorg voor de individuele patiënt kwalitatief en kwantitatief zo goed mogelijk uit te voeren en anderzijds als een oplossing om de kostenstijging in de zorg te beteugelen. Wat houdt co-creatie van zorg met cliënten in? Wat is ervan te verwachten? Lees meer »

   

Geen reacties » | Permanente link

Wilt u deze berichten via de email?


Zoeken